Chánh mạng, con đường bền vững
Bát Chánh Đạo là giáo lý nền tảng rất nổi tiếng của đạo phật, là tám yếu tố đúng đắn đưa tới sự giác ngộ toàn vẹn. Chánh mạng là một trong tám yếu tố đó.
Nói giác ngộ toàn vẹn chứ thực ra chỉ cần giác ngộ chút đỉnh, chỉ cần chuyển hóa những phiền não cơ bản để có được hạnh phúc lâu bền, chỉ cần sống an ổn và đứng vững trong trời đất này thì cũng phải đi trên con đường đó rồi.
Chánh mạng nghĩa là nghề nghiệp hay mưu sinh đúng đắn. Đúng đắn là phù hợp với sự vận hành của đất trời, sự cân bằng và hòa hợp giữa các cá thể trong cùng bản thể. Nó không xâm phạm hay gây tổn hại đến quyền lợi của người khác hay loài vật khác, đến môi trường hay địa cầu; đồng thới nó đem lại lợi ích cho nhiều người, muôn loài, góp phần bảo vệ và bồi đắp những giá trị tốt đẹp của xã hội. Nói chung thực tập chánh mạng là chọn lựa công việc kiếm sống mà nó vừa không tạo ra năng lượng tiêu cực ( nghiệp xấu) vừa tạo ra năng lượng tích cực ( nghiệp tốt).
Ngay cả khi ta chỉ thủ vai phụ, vai nhỏ, thậm chí chỉ đóng góp ý kiến hay sự thể hiện hoan hỷ đồng tình, mà nếu đó là những việc bất thiện, nguy hại đến cá nhân hay cộng đồng nào đó, thì ta cũng chịu chung phần trách nhiệm. Hơi khác với việc xét xử nơi tòa án là chỉ căn cứ trên hành động tham gia cụ thể. Thậm chí khi ta biết đó là việc xấu nhưng vì sự an toàn, vì có thọ hưởng quyền lợi nên cố tình lờ đi, không can ngăn, coi như không thấy gì hết, thì trong sự thật ta cũng đã gián tiếp góp phần tạo ra việc làm " tà mạng" công việc mưu sinh sai quấy, bất thiện) rồi.
Ta có bao giờ uống tách cà phê nào giá 80 đô la Mỹ chưa?
Tách cà phê có giá đắt nhất thể giới này đang " hot" ở Mỹ. Đó là thứ cà phê đặc biệt quý hiếm, Kopi Luwak, sản xuất từ loại cà phê do loài chồn hương ăn quả thải ra. Những con chồn hương hoang đã bị bắt nhốt vào trong cái cũi nhỏ hẹp, chịu đau đớn do lưới mắt cáo cứa vào chân và phải ăn cà phê liên tục để sản xuất ra hạt cà phê hảo hạng. Bởi nhờ chất Ensyme trong đường tiêu hóa của chúng làm thay đổi cấu trúc protein ở hạt cà phê, giảm bớt vị chua và giúp hương vị cà phê thơm ngon hơn.
Tạp chí Animal Welfare đã cho biết kết quả nghiên cứu từ Tổ chức Bảo vệ Động vật Thế giới ở London ( Anh) cùng với Tổ nghiên cứu Bảo tồn Động vật Hoang dã của Đại học Oxford ( Mỹ) cho thấy bức tranh ảm đạm về cuộc sống của khoảng 50 ngàn con chồn " làm việc" mệt xỉu trong các đồn điền cà phê ở Bali, Indonesia.
Ta có trải nghiệm với Pokemon Go, " tuyệt phẩm game" vừa mới ra lò chưa?
Được đánh giá là " cột mốc lịch sử" của dòng game mobile vì nó thay đổi hoàn toàn thói quen dán mắt vào màn hình vốn luôn bị đánh giá là thụ động, " tự kỷ". Trò chơi tương tác ảo này buộc người chơi phải di chuyển nhiều nơi để truy bắt những " quái thú" về huấn luyện rồi đem đi chiến đấu với cộng đồng chơi Pokemon Go để mong trở thành " vô địch thiên hạ".Cái hấp dẫn nhất của nó chính là sự kết hợp giữa công nghệ số hóa và khung cảnh đời thực. Nó vừa là một game không bạo lực máu me như những game khác, mà còn vừa đem mọi người ra ngoài trời, đến gần với nhau.
Nhưng hễ cái gì " gây bão" thì thế nào cũng để lại những hậu họa. Từ những tai nạn kỳ cục như tự chui vào đồn cảnh sát, đâm xe vào gốc cây, lao xuống vực thẳm... đến những cái chết lãnh nhách như bị đâm chết vì vô tình lạc vào khu tội phạm, tai nạn liên hoàn vì dừng xe đột ngột giữa đường cao tốc... trò chơi này đang là mớ lo ngại lớn lao của nhiều nhà chức trách. Trường Wellington, Anh, đã đặt biển cấm trong trường " No access for Pokemon Go. Private property" ( Khu vực này không cho phep chơi Pokemon Go), Phòng quản lý cao tốc Tennessee và Sở giao thông vận tải Washington của Mỹ đồng loạt ban bố " Don't Pokemon and drive" ( Cấm vừa lài xe vừa bắt Pokemon), cơ quan điều phối viễn thông quốc gia Thái Lan đã gửi bức thư khẩn tới nhà phát triển trò chơi Pokemon G - Niantic Inc - Để yêu cầu công ty có trụ sợ tại Mỹ này thiết lập bốn khu vực cấm bao gồm: Sở hữu cá nhân, doanh nghiệp, đền chùa, và khu vực dễ xảy ra tai nạn như đường phố, sông nước và đường tàu lửa.
Dĩ nhiên các nhà sản xuất không bao giờ thừa nhận đó là việc làm " tà mạng", vì họ cho rằng không phải ai chơi game của họ cũng gây họa. Cũng đúng, nhưng cũng không thể chối cãi là trong những tai nạn trên là không có sự đóng góp, thực ra là tác nhân chính, của các trò chơi do họ chế tạo ra. Các nhà phân phối, các đại lý, các nhóm người tham gia và ủng hộ trò chơi này cũng phải chịu trách nhiệm liên đới. Không phải với luật pháp, mà với vũ trụ. Đó là chưa nói đến những vụ tai nạn vì trò chơi này không thống kê được, không ai biết. Ngoài ra còn những cuộc chiến nảy lửa trong gia đình, trẻ con bỏ bê học hành, người lớn làm việc kém chất lượng... đến tình trạng đãng trí, đầu óc mụ mị, cắt đứt liên lạc với thế giới thực tại, ngơ ngơ ngác ngác như những cô hồn... từ khi pokemon Go xuất hiện thì trách nhiệm thuộc về ai đây?
Cũng như uống tách cà phê chồn, ngoài việc phí tiền ra, vũ trụ còn bắt phải đền trả cho những gì ta đã lấy đi từ sức lao động cật lực đến đớn đau của loài chồn. Dĩ nhiên là các nhà đầu tư, các nhà sản xuất, các nhà chức trách địa phương phải chịu trách nhiệm chính cho chuyện này, nhưng người tiêu thụ cũng có phần trong đó.
Thường thì phải đến lúc về hưu, tuổi ngoài 50, qua giai đoạn háo thắng của tuổi trẻ, không còn đủ sức khuấy nước chọc trời, ta mới bắt đầu " tri thiên mệnh". Nghĩa là ý thức được mạng sống này không phải là của ta, mà là của trời đất, của vũ trụ, của vạn sự vạn vật xung quanh ta. Chỉ cần một hơi thở ra mà không có hơi thở vào là coi như xong. Chỉ cần một cú quẹt xe dập đầu xuống đường hay rơi vào chứng tai biến mạch máu não đột ngột thì kể như chấm hết. Dù có lừng lẫy cỡ nào, uy lực cỡ nào, làm bao điều to tát thì cũng sẽ tới lúc ta phải ngoan ngoãn lắng nghe " cơ trời", quý giá mạng sống, tôn trọng những người xung quanh, nâng niu từng phút giây bình yên, cẩn thận chăm chút từng năng lượng tạo ra trong " tài khoản" của mình.
Cứ cho là 50 tuổi là đã gần hai phần ba cuộc đời, thì một phần ba còn lại ta sẽ sống theo kiểu nào nếu ta đã lỡ tạo ra một tài khoản khổng lồ toàn là năng lượng tiêu cực, xấu ác? Đó là chưa nói đến việc sau khi chết ta sẽ đi về đâu nữa kìa. Hào quang nào rồi cũng lụi tàn. Cảm giác sung sướng nào rồi cũng lụi tàn. Cái còn lại với ta oái oăm thay không phải là thứ mà ta vắt kiệt năng lượng hơn nửa đời người ra để nắm bắt, nó là thứ mà ta ruồng rẫy không nhìn tới mặt và thậm chí tiêm vào nó chất độc hằng ngày. Nên thôi thà " ăn nhín" một chút, thiếu một chút, cực một chút, thiệt thòi một chút,... mà ta có được một hành trình sạch sẽ, thơm tho và nhẹ nhành.
Trong chánh mạng đã bao gồm chánh nghiệp ( hành động đúng đắn), chánh ngữ ( lời nói đúng đắn), chánh tư duy ( suy nghĩ đúng đắn), chánh kiến ( nhận thức đúng đắn). Chánh mạng cũng ảnh hưởng sâu xa đến chánh tinh tấn ( nỗ lực đúng đắn), chánh định ( chuyên chú đúng đắn), chánh niệm ( quan sát đúng đắn).
Muốn đi sâu vào việc hành thiền, đi xa trên con đường chuyển hóa để đạt tới hạnh phúc và tự do tuyệt đối thì ta phải rất cẩn thận với chánh mạng. Chỉ cần buông lơi chánh mạng, bất giác đi vào con đường tà mạng, thì tất cả các cái " chánh" kia cũng bị phá hỏng theo. Đừng nghĩ rằng mình chỉ tạo chút việc bất thiện này thôi chẳng nhằm gì so với vô số việc thiện đã làm, hoặc đánh đổi việc bất thiện nhỏ nhoi này để thực hiện việc thiện lớn lao khác. Đó là mình nghĩ mình tính, chứ vũ trụ thì nghĩ và tính khác, có quy luật hết, có vay thì có trả, có nhân thì có quả, công thì thưởng và tội thì trừng. Dĩ nhiên, chắc cũng có bù trừ gì đó nhưng ai mà biết chính xác được. Chỉ thấy là khi nhận quả ngọt thì ta hí hửng còn đón lấy quả đắng thì ta cứ nhảy dựng lên, than trời trách đất, oán ghét cuộc đời rồi chìm nghỉm vào khổ đau.
Dù ta không muốn tu hành đắc đạo nhưng ít ra ta cũng muốn có một đời sống yên ổn và hạnh phúc, đúng không? Chánh mạng là con đường bền vững, an toàn mà ta có thể chọn. Tuy nhiên cũng phải can đảm lắm thì mới dám bước trên con đường này, vì đó là hướng đi hoàn toàn trái ngược với tâm thức mãnh liệt của cộng đồng và thói quen thâm căn cố đế của riêng ta. Nhưng cái gì cũng có cái giá của nó hết!
Bây giờ hay đợi đến ... bao giờ?
Trích từ sách Làm Như Chơi - Minh Niệm
# Làm như chơi, # Minh Niệm, # Thầy Minh Niệm, # Lamnhuchoi, # MinhNiem, #ThichMinhNiem.
