Đừng để quá khứ hành hạ
Những người trải qua rủi ro tai nạn thập tử nhất sinh, những người lính trong chiến tranh, những người bị tù đày, những người sống sót sau trận động đất hay sóng thần, những trẻ em bị cưỡng hiếp hay bị bạo hành, những người đang yêu đương bất ngờ bị bỏ rơi, những người đang ở đỉnh vinh quang đột nhiên bị hãm hại và phá sản, những người bị lăng mạ hay sỉ nhục,... thường dễ bị sang chấn tâm lý mà không thể nào thoát khỏi sự ám ảnh của cảm giác đau đớn mà mình đã trải qua. Không phóng thích được nó, thậm chí còn muốn dung dưỡng nó, thì nó sẽ lớn mạnh và chiếm toàn bộ hoạt động của tâm thức. Và rồi nạn nhân có những phản ứng rất bất thường, cực kỳ nhạy cảm, dễ tổn thương, luôn lo sợ rủi ro hay ai đó hãm hại. Theo thời gian, họ có thể bị trầm cảm hoặc đi tới tâm thần.
Hầu hết những khổ đau đang gặm nhấm chúng ta, suy gẫm kỹ sẽ thấy, chúng thường không xảy ra ngay trong giờ phút hiện tại. Rất ít, Phần lớn là đã xảy ra trong quá khứ và trở thành khổ đau khi ta nhớ lại nó. Tại sao ta cứ nhớ lại những tổn hại, mất mát của mình? Vì nó đã trở thành một phần của ký ức, hễ tâm lơi lỏng không có gì hấp dẫn để bám là nó lại trào lên. Vì nó bị ngoại cảnh hay ai đó kích hoạt. Và vì cái tôi kiêu hãnh không muốn quên, không những không muốn quên mà còn muốn phóng đại lên cho trầm trọng, để thấy mình đáng thương, tội nghiệp, bởi nói như thiền sư Osho: "không chấp nhận" là linh hồn của cái tôi.
Khi biết có vết thương, ta thường cố gắng bưng bít vì sợ bị săm soi, cười chê, hay sợ nó gây ảnh hưởng tới những người xung quanh. Kiểu như ta giam hãm nó trong cái hộp. Ta cố gắng tìm thật nhiều việc để làm, kết nối với nhiều bạn bè hay tìm ai đó để yêu thương. Ta nghĩ đó là cách tốt nhất để ta vui sống và quên đi. Trẻ con có thể khóc ngon lành để phản ứng lại cái đau và đó cũng là cách chữa lành tự nhiên. Nhưng người lớn không dám khóc, cứ cố nuốt nước mắt vào trong, cố nghĩ mình mạnh mẽ và chuyện đã qua không là vấn đề gì cả. Ta tự phỉnh gạt bằng cách dỗ ngọt là mình vẫn ổn để khỏi phải nhìn sâu vào, đối diện với nỗi đau. Tất cả chỉ vì sợ hãi, và càng tránh né nỗi sợ cắm rễ càng sâu. Nỗi đau nếu cứ tiếp tục kéo dài thì nó che mờ hết tâm trí và thậm chí lan qua cả thế hệ sau.
Một cách xứ lý khác nữa, đó là khi được các bậc trải nghiệm hay các chuyên gia tâm lý chỉ cho ta rằng chỉ có tha thứ cho kẻ mà ta nghĩ đã gây ra tổn hại cho ta và cả chính ta nữa thì vết thương của ta mới được chữa lành. Vì khi cảm thông, tha thứ, thì nỗi đau bắt đầu được giải phóng và sẽ tan chảy thành dòng cảm giác thuần khiết. Thế là ta luôn tự nhắc mình phải tha thứ, phải nằm lòng hai chữ ấy, cố gắng giải thích theo chiều hướng tích cực câu hỏi " tại sao lại như vậy" mỗi khi nó xuất hiện. Kiểu hỏi " tự kỷ ám thị" này cũng thoa dịu được phần nào, cũng nên làm khi không chịu nổi, nhưng nó khiến ta lầm tưởng là mình đã tha thứ rồi. Nhưng làm sao có thể tha thứ khi ta chưa hiểu được bản chất của nỗi đau, của cảm giác, của cái tôi, nhất là ta chưa có chất liệu gì để chữa lành cả. Bảo tha thứ mà lòng vẫn đầy hoang mang, uất ức, oán giận và sợ hại. Chỉ có ý chí thôi thì không thể hàn gắn nổi.
Theo thiền, ta phải học an trú trong hiện tại trước đã. Một mặt có thể tránh hao phí năng lượng và động chạm vào vết thương khi không tiếp tục suy tưởng về quá khứ; một mặt có thể tạo ra chất liệu thư giãn, an tĩnh vốn đang rất cần để ôm ấp vết thương. Từng khoảnh khắc trở về kết nối, làm quen, thấu hiểu và yêu thương thân thể của ta rồi từ từ bước tới cảm giác là từng giây từng phút ta đang lần bước ra khỏi vùng lầy khổ đau, như thiền sư Thích Nhất Hạnh nói: " Lối ra cũng chính là lối vào nội tâm". Chỉ có năng lượng tỉnh thức mới có thể làm cho chất liệu bình an và lòng từ bi trong ta ứa ra. Chỉ tình yêu đích thực mới có thể tha thứ đích thực.
Trích từ sách Làm Như Chơi - Minh Niệm
#Lamnhuchoi, #MinhNiem, #ThichMinhNiem, #Minh Niệm.
