Làm để làm gì?
Làm để sông. Dĩ nhiên, không làm thì lấy gì mà sống!
Nhưng sống là gì? Câu này bắt đầu khó rồi đây.
Phải suy nghĩ chút đã. Tại vì ta vẫn luôn ngầm hiểu mình làm việc cận lực là để ăn sung mặc sướng, có một cuộc sống ổn định và tiện nghi. Nhưng, chẳng lẽ sống là chỉ có bấy nhiêu đó thôi sao?
Ờ không, sống còn là tiếp xúc, quan hệ, yêu thương, chia sẻ, đón nhận, cống hiến,... và cả làm việc nữa chứ. Ngoài ra, đi đứng, nói cười, nghỉ ngơi, hít thở,... cũng là những hoạt động tạo nên sự sống của con người.
Vậy ta đang làm hay ta đang sống? Vì dường như ta dành chọn thời gian để làm chứ không phải để sống, và những gì ta làm chẳng phục vụ bao nhiêu cho sự sống của ta cả. Có vẻ như ta sống để làm, chứ không phải ta làm để sống!
Ờ thì... ta làm còn vì người khác nữa mà. Ta còn trách nhiệm với những người thân yêu và cả cộng đồng mình đang nương tựa, chẳng phải ta đã nói sống còn là sự chia sẽ hay phục vụ đó sao. Đúng rồi! muốn xã hội phát triển hơn, văn minh hơn, con người sống sung sướng thoải mái hơn, đó mới chính là mục tiêu lớn nhất của những gì ta làm và cũng là ý nghĩa lớn nhất của cuộc đời ta.
Cứ cho là vậy! cứ cho là ta có nghĩ như vậy, có hướng tới mục tiêu như vậy, còn thực tế thì phải kiểm chứng lại. Nhưng chẳng lẽ cắm đầu cắm cổ đi làm, làm đầu tắt mặt tối, làm quên ăn, bỏ ngủ, làm đến kiệt sức tàn hơi, chỉ để đạt được cái gì đó trong tương lai thôi sao? Thời gian làm nhiều quá, thời gian không sống được chiếm gần trọn cả ngày và thậm chí lấn cả đêm, thì còn gì là sự sống?
Ơ, vậy có cách nào vừa làm vừa sống không?
Vừa làm vừa sống
Nếu cho rằng làm để sống chứ không phải sống để làm, thì có nghĩa là ' làm' chỉ là phương tiện và ' sống' mới là mục đích, và như vậy ta cần phải làm ít lại hay làm nhanh nhanh lên để có thời gian để sống. Tức là ta chấp nhận không sống được trong khoảng thời gian ta đang làm. Ta phải tách ' làm' ra khỏi ' sống.
Cách này không ổn! Bởi vì không phải lúc nào ta cũng có thể làm nhanh và bớt việc lại được ( vì nó có dính tới nhiều người hay nhiều dự án đang thực hiện với nguồn đầu tư lớn); ngoài ra có những việc phải mất nhiều năm tháng mới hoàn tất nên không thể coi đó là phần phụ, là phương tiện tạm bợ của đời sống.
Chỉ còn cách là vừa làm vừa sống, tức là xem phương tiện cũng chính là mục đích sống. Ta không có ý tôn lên việc ' làm' để lấn át đi những sinh hoạt khác trong đời sống, mà ta chỉ muốn đem sự sống vào trong việc làm. Sống không thể không làm, và không thể làm mà không sống.
Nhưng vừa làm vừa sống là như thế nào?
Sống là phải có cảm nhận. Ăn mà cảm nhận được thức ăn, hay đi mà cảm nhận được bước chân là ta đang sống trong giây phút đó. Làm việc mà có sự cảm nhận tức là ta biết mình đang làm gì và thưởng thức được công việc ấy. Nhưng cái khó của công việc là nó có thành bại, được mất, hơn thua,... nên không dễ gì làm chủ được công việc, đứng lên trên công việc, hay ít nhất là không để nó ảnh hưởng đến cơ hội thưởng thức sự sống trong những sinh hoạt khác.
Muốn làm chủ cái gì, hay ít nhất là không bị lệ thuộc vào nó, thì ta phải có sức mạnh.
Trích sách Làm như chơi – Minh Niệm
