Ngồi chơi với vọng tưởng
Ngồi thiền, ta thường mong muốn được định tâm. Năm ba phút cũng được, còn hơn là bị vọng tưởng bao trùm và kéo đi hồi nào không hay. Sau giờ ngồi thiền với cái tâm con khỉ khó thuần phục như vậy, ta cảm thấy thất vọng. chán nản và mất chút niềm tin vào bản thân. Ta nghĩ chắc là mình không có duyên với thiền hay phải ngồi chờ khi nào tâm mình lắng xuống bớt thì mới có thể ngồi thiền được. Đó là thái độ sai lầm trong thiền tập mà ta cần phải lấy ra.
Thực ra ai mới hành thiền cũng đều bị như vậy. Ngay cả người hành thiền lâu năm mà nếu không duy trì việc " quay vào bên trong" liên tục, không giữ nhịp độ sinh hoạt đều đặn và cân bằng, lại gặp nhiều chuyện phiền phức xảy ra mà chưa giải quyết xong và buông xả được, thì cũng không có được trạng thái yên định bao nhiêu trong giờ ngồi thiền. Tuy nhiên họ không thấy đó là vấn đề. Họ biết trước khi ngồi thiền tâm họ cũng vậy, cũng nhiều rác rến nhưng họ không hay biết, bây giờ ngồi xuống mới có dịp xem kỹ mặt từng đứa. Nên thay vì tiêu hao năng lượng để cố gắng định tâm thì họ nhẹ nhàng chuyển sang kênh quan sát, xem chuyện gì đang diễn ra.
Khi chưa có kinh nghiệm và chánh niệm đủ mạnh thì ta không tài nào bắt được vọng tưởng, vì nó thoắt ẩn thoắt hiện rất nhanh. Giỏi lắm là bắt được " cái đuôi" của nó, còn không thì chỉ nhận ra là mình mới vừa suy nghĩ chuyện gì thôi. Vậy cũng đã là tiến bộ rồi. Bởi vì trước đây ta chưa từng có được kinh nghiệm này, chưa từng nhìn kỹ dòng suy tưởng trôi ngang qua mà không bị nó cuốn đi. Nên dù không bắt kịp hay quan sát được phiền não thì ta cũng hài lòng, vì ta đang " quay vào bên trong", đang thiết lập sự nhận biết, hay biết, và đối tượng thiền quán ( quan sát) bấy giờ chính là vọng tưởng.
Như vậy, vọng tưởng hay không không là vấn đề, có phát hiện và quan sát được hay không mới là vấn đề cần quan tâm. Chỉ cần đặt camera lên và bấm nút thì cái gì hiện ra cũng được hết. Mọi kinh nghiệm trong thiền tập dù tốt hay xấu cũng đều quý giá, cũng đều là chất liệu cần thiết cho công trình khám phá nội tâm.
Trường hợp phát hiện ra tâm mình bị cuốn vào vọng tưởng liên tục thì nên quay về đề mục hơi thở. Rồi khi nào thấy ổn thì lại quan sát tiếp những diễn biến trong tâm. Có vọng tưởng thì ghi nhận là có; không thì ghi nhận là không. Thấy rõ mặt mũi vọng tưởng là gì thì cũng mỉm cười ghi nhận rồi để cho nó trôi đi chứ đừng giữ lại, phân tích, mổ xẻ, lý luận rồi chìm đắm trong đó, thậm chí lôi cảm xúc lên luôn.
Cũng xin cảnh báo là ngồi thiền càng lâu thì sẽ càng tiếp xúc với những tầng lớp phiền não sâu kín bên trong nên sẽ không tránh khỏi những đợt " phun trào" của vọng tưởng hay cảm xúc. Nhưng đừng lo! Cứ lùi lại quan sát, quyết tâm không đồng nhất, để cho nó đến và đi theo cách riêng của nó là sẽ ổn hết thôi.
Tuy nhiên, người mới hành thiền khi nào cần lắm mới thăm viếng lĩnh vực sâu sắc và phức tạp này, phải nên dành mọi ưu tiên để phát triển định tâm. Định tâm ( chuyên chú) tuy không phải là phần thực tập chính của thiền, nhưng nó là chất liệu quan trọng để giúp ta quan sát ( niệm) liên tục và lâu bền trên những đề mục khó nhằn như vọng tưởng hay cảm xúc. Hãy yên tâm, định càng sâu thì niệm sẽ càng tỏ thôi.
Trích từ sách Làm Như Chơi - Minh Niệm
# Thầy Minh Niệm, # Làm như chơi, # Minh Niệm, #MinhNiem,
