Uy lực đích thực
Có những lúc ta phải lên giọng thép thì bên kia mới chịu dừng lại những hành động thiếu hiểu biết, không dễ thương và thậm chí nguy hại của họ. Tại vì nói nhỏ nhẹ họ không chịu nghe, khuyên lơn hoài cũng lờn mặt. Tâm tính con người đôi khi rất kỳ cục, hễ mình dễ thương hay nhường nhịn là họ cứ lấn tới. Nên phải hét một tiếng nẩy lửa, đập bàn cái rầm, trợn mắt trừng trừng, gầm gừ như hổ sắp vồ mồi, buông vài câu hăm he, dõng dạc tuyên bố là sẽ bất hợp tác hay loại trừ, im lặng cả tuần và không nhìn mặt,... thì bên kia mới ngán và chịu lùi lại.
Thực ra, không ai thích đón nhận cảm giác khó chịu cả, ngay cả khi họ biết họ sai trái, nhưng nếu ta bất ngờ đưa tới cảm giác khó chịu mà tâm lý họ đang bất ổn, chưa đủ sức đón nhận, thì họ cũng sẽ phản ứng lại. Thậm chí là họ sẽ phản đòn, bây giờ không làm được thì lúc khác, trước mặt không được thì sau lưng, không dám làm gì hết thì nuôi hận hoặc giữ sự hiềm khích mãi trong lòng, tệ nữa thì để nó thành vết thương rồi hóa ra thành kiến sâu nặng.
Có một sự thật mà chúng ta ít biết là có rất nhiều đứa trẻ bị tổn thương tâm lý sâu nặng do cha mẹ quá nghiêm khắc tới mức đánh đập như cơm bữa, trừng phạt như tù nhân, hoặc đối xử phân biệt, khinh miệt, ruồng bỏ... Những đứa bé ấy lớn lên như một người bị khuyết tật tinh thần, hành xử không còn bình thường: dễ cảm xúc, dễ tổn thương, dễ phản ứng kịch liệt, thậm chí là ác cảm hay bạo động với những ai động chậm tới mình. Vết thường này lây lan qua tới những người gần gũi, thân yêu với họ và nhất là con cái của họ về sau, dù chủ nhân không hề muốn.
Uy quyền nếu được thể hiện một cách có tiết chế, vừa đủ để kích hoạt tâm lý đối phương để khiến họ bừng tỉnh, ý thức hơn những gì họ đã và đang làm, chấm dứt sự buông thả để nỗ lực hơn, thấy được con đường sai trái để tránh,... thì cũng cần thiết, nhất là trong công tác huấn luyện. Tuy nhiên, nếu lạm dụng nó để thể hiện, để cảm thấy an tâm hoặc dễ chịu khi được người khác răm rắp tuân lời, để dìm hay trừng phạt người khác cho hả hê, ... thì rất nguy hại.
Nguy hại không chỉ nằm ở chỗ nó không đắc nhân tâm mà còn làm lu mờ ý nghĩa của sự huấn luyện, rằng: sức mạnh đích thực đến từ bên trong chứ không phải bên ngoài, không phải đến từ sự khiếp sợ hay quy phục của kẻ khác.
Uy lực đến từ bên trong ( inner power) là thứ mà bây giờ người Tây phương rất quan tâm. Mặc dù rất khó nhưng họ biết nếu không có nó thì không giữ được sự yên ổn, không giữ được công việc và người thương, không thể sống hạnh phúc và chia sẻ hạnh phúc cho người khác. Bởi họ ý thức được cấu trúc thân tâm của họ rất nhạy cảm, rất dễ xúc động và cũng rất dễ chán chường, cộng thêm văn hóa của họ rất bảo vệ quyền lợi cá nhân và đề cao cái tôi tài năng nên rất khó để không lạm dụng uy quyền khi làm việc chung đoàn thể, nhất là trong xây dựng các mối quan hệ tình cảm. Nói như vậy không có nghĩa là người Đông phương làm tốt hơn. Tệ hơn nhiều nữa là khác. Chỉ có điều là người Đông phương thường " nhân danh" tình thương hay lợi ích chung nên khó phát hiện, hoặc có thể vì chưa đạt tới đỉnh cao sự thỏa mãn danh vọng nên vẫn còn khao khát tìm kiếm, vẫn xem uy lực đến từ bên ngoài là mục tiêu phấn đấu.
Thiền sư Lâm Tế ( 787 - 867) nói: " Địa thượng thần thông", phép màu đi trên mặt đất. Phép màu không nhất thiết là phải bay lên mây, chui xuống đất hay ngồi trên than hồng, mà đi trên mặt đất cũng là một loại phép mầu. Dĩ nhiên phải đi đúng cách thì mới thể hiện được phép mầu. Đó là chú tâm vào bước chân để mỗi bước chân đem ta trở về với thực tại, an trú, buông xả được những lo toan muộn phiền. Ta thấy có loại thuốc hay phép thuật nào làm được điều này không? Có nhà bác học hay nhà lãnh đạo tài ba nào tự nhiên mà có được khả năng này không? Đó là thứ uy lực rất đặc biệt, nhiều người mong muốn có được, chẳng phải là phép mầu thì là gì!
Trong khi người khác say nổi giận thì tìm ngay kẻ gây chiến để nện cho một trận ra hồn, ít nhất là phun một mớ chất độc cho bỏ tức, còn ta, lặng lẽ quay vào bên trong để chăm sóc cơn giận của mình, để không buông ra lời nói hay hành động nào đáng tiếc hay làm tổn thương người khác. Đó là uy lực thứ thiệt.
Trong khi người khác mê đắm đuối cái chức vị đó mà đêm ngày mất ăn bỏ ngủ, bất chấp mọi phương tiện, sẵn sàng phá hỏng cả tâm tính, thì ta vẫn thấy hạnh phúc với những gì mình đang làm đang cống hiến vừa vặn với khả năng của mình, chẳng màng gì đến chuyện hơn thua đấu đá, dành thời gian đủ để chăm sóc gia đình, bản thân và làm được những điều mình mong muốn, sống hạnh phúc ngay từ bây giờ mà không phải hẹn hò lần nữa. Đó là sức mạnh.
Trong khi người khác dùng uy quyền để lấn lướt hay bắt nạt người khác phục vụ cho cái tôi ham thích chứng tỏ mà không biết kiềm chế, thì ta lại sử dụng uy tín và tài năng của mình để khai thị, hướng dẫn, huấn luyện người khác, nhất là thế hệ đàn em. Trong khi người khác dùng uy quyền để phục vụ lợi ích cá nhân, thì ta lại dùng nó để mang lại lợi ích chung. Trong khi người khác xem uy quyền là mục tiêu thì ta dùng nó như một loại phương tiện. Đó mới chính là uy quyền đích thực - thứ uy lực của kẻ chiến thắng chính mình.
Nào, bây giờ ta hãy xếp sách lại, bước ra ngoài trời tản bộ hay ít nhất là ngồi yên xuống với tách trà cho tĩnh tâm, sau đó dành ra vài phút để nhìn lại thái độ thể hiện uy quyền của mình trước giờ, nhất là đối với những người thân.
Để thực tập sâu sắc và hiệu quả hơn, ta hãy viết cho chính mình một lá thư tay, tự phản tỉnh bằng năng lực tỉnh thức. Lá thư này sẽ được đọc đi đọc lại nhiều lần, tốt nhất là sau những buổi ngồi thiền hay ngồi chơi trong yên lặng. Nó sẽ giúp ta tỉnh ngộ rất nhiều. Ngoài ra, trong quá trình thực tập quan sát tâm, mỗi khi phát hiện ra thứ " uy quyền không chính hiệu" thì cứ mỉm cười chào nó, rồi buông nó xuống ngay lập tức, và đó cũng chính là lúc để " uy quyền chính hiệu" ra đời.
Trích từ sách Làm Như Chơi - Minh Niệm
# Làm như chơi, # Minh Niệm, # Thầy Minh Niệm, # Thích Minh Niệm,
